આજે ‘તમાકુ નિષેધ દિવસ’ આપણે તમાકુની નહીં, ખોરાકની જરૂર છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા તમાકુના સતત વધી રહેલા સેવન અને તેની આરોગ્ય પર પડી રહેલી હાનિકારક અસરોને ધ્યાને રાખીને દર વર્ષે 31 મેના દિવસે તમાકુ નિષેધ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ઉજવવા પાછળનો હેતુ તમાકુનું સેવન ઘટે તેમજ લોકો તમાકુથી થતા ગંભીર રોગોમાં ન સપડાઈ અને પ્રત્યેક વ્યક્તિને તમાકુના સેવનથી થતી ગંભીર બિમારીઓ અટકાવી શકવા માટે તમાકુ નિષેધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા દર વર્ષે 31મી મેના દિવસે વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ત્યારે, સમગ્ર વિશ્વમાં તમાકુ અને તેની બનાવટોના સતત વધી રહેલા ઉપયોગને કારણે માનવજાતના આરોગ્ય પર ખૂબ જ વિપરીત અને નકારાત્મક અસરો પડી રહી છે. જેને ધ્યાને રાખીને લોકોમાં જાગૃતતા આવે અને પ્રત્યેક વ્યક્તિ તમાકુનું સેવન ઘટાડીને સેવન સદંતર બંધ કરે તેવા આશય સાથે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા દર વર્ષની 31મી મેના દિવસે વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ મનાવવામાં આવતો હોય છે. ત્યારે, વર્તમાન સમયમાં તમાકુનું સેવનના કારણે ગંભીર કહી શકાય તેવા કેન્સરના રોગોમાં પણ હવે યુવાનથી લઈને વયોવૃદ્ધ લોકો પણ સપડાઈ રહ્યા છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશનની વર્લ્ડ હેલ્થ એસેમ્બલીના નેજા હેઠળ 7 એપ્રિલ 1988ના રોજ WHA42.19 ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેનો હેતુ તમાકુના રોગચાળા અને તેના કારણે થતા રોગો અને મૃત્યુની રોકથામ તરફ વિશ્વનું ધ્યાન દોરવાનો હતો. જે પછી દર વર્ષે 31 મેના રોજ આ ખાસ દિવસનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ વર્ષે આ ખાસ દિવસ “તમાકુ છોડવા માટે પ્રતિબદ્ધ” થીમ પર ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે.

આ વર્ષના વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસની થીમ ‘આપણે તમાકુની નહીં, ખોરાકની જરૂર છે’ છે. તમાકુના સેવનથી થતા નુકસાન વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે દર વર્ષે 31 મેના રોજ વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

ફેફસાનું કેન્સર: તમાકુનું ધૂમ્રપાન એ ફેફસાના કેન્સરનું પ્રાથમિક કારણ છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ફેફસાના કેન્સરના મૃત્યુના બે તૃતીયાંશ માટે જવાબદાર છે, જ્યારે ધૂમ્રપાન છોડવાથી ફેફસાના કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. ધૂમ્રપાન છોડ્યાના 10 વર્ષ પછી, ધૂમ્રપાન કરનાર વ્યક્તિ માટે ફેફસાના કેન્સરનું જોખમ લગભગ અડધું થઈ ગયું છે.

અસ્થમા; શ્વસન રોગ: તમાકુનું ધૂમ્રપાન ક્રોનિક અવરોધક પલ્મોનરી ડિસીઝ (COPD) નું મુખ્ય કારણ છે. એક એવી સ્થિતિ જેમાં પરુથી ભરપૂર લાળ ફેફસામાં જમા થાય છે, જેના કારણે પીડાદાયક ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય છે. ખાસ કરીને નાની ઉંમરે ધૂમ્રપાન શરૂ કરનાર વ્યક્તિઓમાં COPD થવાનું જોખમ વધારે છે કારણ કે તમાકુનો ધુમાડો ફેફસાના વિકાસને નોંધપાત્ર રીતે ધીમું કરે છે. . તમાકુ અસ્થમાને પણ વધારે છે, જે પ્રવૃત્તિને પ્રતિબંધિત કરે છે અને અપંગતામાં વધારો કરે છે.

બાળકોને અસર કરે છે: તમાકુના ધૂમ્રપાનના ઝેર ગર્ભાશયમાં રહેલા બાળકોના ફેફસાના વિકાસને અસર કરે છે. ઉપરાંત, ધુમાડાના સંપર્કમાં આવતા નાના બાળકોને અસ્થમા, ન્યુમોનિયા અને શ્વસન ચેપનું જોખમ રહેલું છે.

વર્લ્ડ નો ટોબેકો ડે એટલે કે વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ દર વર્ષે 31 મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આંકડાઓ મુજબ વિશ્વમાં દર વર્ષે લગભગ 80 લાખ લોકો તમાકુથી થતા રોગોના કારણે મૃત્યુ પામે છે. તમાકુ ઉપરાંત બીડી, ગુટખા અને સિગારેટ જેવા નિકોટિન યુક્ત ઉત્પાદનોના સેવનથી થતા રોગો વિશે પણ લોકોને જાગૃત કરવામાં આવે છે.

સગીરો વધુ તમાકુના વ્યસની બની રહ્યા છે: અભ્યાસ

તમાકુનું સેવન એ એક મુખ્ય મુદ્દો છે કારણ કે, સગીરો પણ તેના વ્યસની બની રહ્યા છે. ગ્લોબલ યુથ ટોબેકો સર્વે (GYTS) મુજબ, ભારતમાં 13-15 વર્ષની વયના લગભગ પાંચમા ભાગના બાળકો તમાકુ ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરે છે. સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે 38 ટકા સિગારેટ, 47 ટકા બીડી અને 52 ટકા ધૂમ્રપાન વગરના તમાકુના વપરાશકારોએ તેમના 10મા જન્મદિવસ પહેલા આ આદત અપનાવી લીધી છે.

ભારતમાં તમાકુનો ઉપયોગ શરૂ કરવાની સરેરાશ ઉંમર: “ગ્લોબલ એડલ્ટ ટોબેકો સર્વે 2016-2017 કહે છે કે આપણા દેશમાં લગભગ 27 કરોડ લોકો તમાકુનું સેવન કરે છે અને તમાકુ સંબંધિત બીમારીને કારણે દર વર્ષે લગભગ 12 લાખ લોકો મૃત્યુ પામે છે. ભારતમાં તમાકુનો ઉપયોગ શરૂ કરવાની સરેરાશ ઉંમર 18.7 વર્ષ છે. પુરુષો સ્ત્રીઓ કરતાં નાની ઉંમરે તમાકુનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે છે.”

તમાકુના સેવનથી થતા રોગો: તેણીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, તમાકુ 25 પ્રકારના રોગો અને લગભગ 40 પ્રકારના કેન્સરનું કારણ બની શકે છે, જેમાં મોંનું કેન્સર, ગળાનું કેન્સર, ફેફસાનું કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ કેન્સર, પેટનું કેન્સર અને મગજની ગાંઠ મુખ્ય છે. “તમાકુનો ધુમાડો હાનિકારક વાયુઓ અને રાસાયણિક પદાર્થોનું ઉત્સર્જન કરે છે, જેમાં નિકોટિન અને ટાર મુખ્ય છે. કુલ મળીને 70 રાસાયણિક પદાર્થો કાર્સિનોજેનિક હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. તમાકુનું સેવન કરનારાઓ દ્વારા આ હકીકતોને અવગણવામાં આવે છે.”