એક નાનકડો શબ્દ…
માત્ર પાંચ અક્ષરનો.
“આભાર.”
કેટલો સરળ છે આ શબ્દ! પરંતુ આજના સમયમાં કદાચ સૌથી વધુ ભૂલાતા શબ્દોમાંનો એક પણ આ જ છે.
કોઈ આપણા માટે કંઈક કરે તો આપણે ઘણી વખત તેને મદદ નહીં, તેની ફરજ માની લઈએ છીએ.
મમ્મી રોજ રસોઈ બનાવે… પપ્પા આખી જિંદગી પરિવાર માટે મહેનત કરે… જીવનસાથી નાની-મોટી કાળજી રાખે… કર્મચારી આપણું કામ સમયસર કરી આપે… કોઈ મિત્ર મુશ્કેલીમાં ફોન ઉપાડે… કોઈ રસ્તો બતાવે… કોઈ આપણા માટે પાંચ મિનિટનો સમય કાઢે…
પણ આપણે કેટલા પ્રસંગે સાચા દિલથી કહીએ છીએ—
“આભાર… તમે મારા માટે આ કર્યું.”
કદાચ બહુ ઓછા.
કારણ કે આપણને જે રોજ મળે છે તેની કિંમત ધીમે ધીમે સામાન્ય લાગવા લાગે છે. જે વ્યક્તિ દરરોજ આપણી કાળજી રાખે છે, તેની કાળજી આપણને દેખાતી નથી.
પણ એ જ વ્યક્તિ એક દિવસ કંઈક ન કરે તો તેની ખામી તરત દેખાઈ જાય છે.
આપણે માણસની હજારો સારી બાબતો ભૂલી જઈએ છીએ… અને એક ભૂલ યાદ રાખીએ છીએ.
કદાચ સંબંધોમાં સૌથી મોટી સમસ્યા અહીંથી જ શરૂ થાય છે.
સંબંધો હંમેશા મોટી ભૂલોથી નથી તૂટતા. ક્યારેક તો સંબંધો માત્ર એટલા માટે નબળા પડે છે કે સામેની વ્યક્તિને એવું લાગવા લાગે છે કે—
“હું જે કંઈ કરું છું તેની કોઈને કદર જ નથી.”
અને અહીં એક નાનકડો શબ્દ ઘણું બધું બદલી શકે છે.
“આભાર.”
આ શબ્દ પૈસા નથી માગતો. કોઈ મોટી ભેટ નથી માગતો. કોઈ ખાસ પ્રસંગની રાહ નથી જોતો. માત્ર કદર વ્યક્ત કરે છે.
મોબાઇલના યુગમાં આપણે અજાણ્યા વ્યક્તિની પોસ્ટને Like કરીએ છીએ. કોઈનો વીડિયો ગમે તો Comment કરીએ છીએ. કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિની વાત સારી લાગે તો Share કરીએ છીએ.
પણ ઘરમાં રોજ આપણા માટે કંઈક કરનાર વ્યક્તિને એક વખત કહી શકતા નથી—
“તમારી કાળજી માટે આભાર.”
કદાચ આપણે સૌથી નજીકના લોકોને જ સૌથી વધુ “ગૃહિત” માની લઈએ છીએ.
બાળકને ભણાવતા માતા-પિતાને આભારની જરૂર નથી એવું આપણે માનીએ છીએ. પરંતુ માતા-પિતા પણ માણસ છે. તેમને પણ ક્યારેક એવું સાંભળવું ગમે છે કે—
“તમે મારા માટે જે કર્યું છે, એની મને કદર છે.”
એ જ રીતે જીવનસાથીને પણ. મિત્રને પણ. કર્મચારીને પણ. અને કદાચ રસ્તામાં અજાણ્યા માણસને પણ, જો તેણે આપણું કોઈ કામ કરી આપ્યું હોય તો.
“આભાર” કહેવું આપણું કદ નાનું કરતું નથી. ઉલટું… તે બતાવે છે કે આપણને સામેની વ્યક્તિની મહેનત દેખાય છે.
અને જ્યાં કદર હોય છે ત્યાં સંબંધોમાં ઉષ્મા રહે છે.
આજે એક નાનું કામ કરી જોઈએ. આપણી જિંદગીમાં એવા કોઈ એક માણસને યાદ કરીએ, જેના કારણે આપણું જીવન થોડું સરળ બન્યું છે.
કોઈ મોટી વસ્તુ માટે નહીં. કોઈ નાની બાબત માટે.
અને તેને માત્ર એક મેસેજ કરીએ—
“તમે મારા માટે જે કર્યું છે, એ હું ભૂલ્યો નથી. આભાર.”
કદાચ સામેની વ્યક્તિ માત્ર “કંઈ નહીં” કહી દેશે. પણ અંદરથી કદાચ તેને ખૂબ સારું લાગશે.
કપ્તાનની વાત…
આપણે જીવનમાં મોટી ખુશીઓ શોધતા રહીએ છીએ. પરંતુ ઘણી વખત ખુશી કોઈ મોટી ઘટનામાં નહીં, કોઈના નાનકડા ઉપકારની કદર કરવામાં છુપાયેલી હોય છે.
માફી માંગવામાં સંબંધ નાનો થતો નથી. આભાર માનવામાં માણસ નાનો થતો નથી. કદર કરવામાં આપણું કંઈ ઘટતું નથી.
આભાર કહેવા માટે કોઈ મોટા પ્રસંગની રાહ ન જુઓ… કારણ કે ઘણી વખત સંબંધો મોટી ભૂલોથી નહીં, નાની કદરના અભાવથી દૂર થઈ જાય છે.
આજે કોઈ એક એવા માણસને “આભાર” કહી જુઓ…
જેને તમે કદાચ વર્ષોથી આ શબ્દ કહ્યો નથી.
આભાર માનવો માત્ર એક શિષ્ટાચાર નથી…
એ સામેની વ્યક્તિની કદર કરવાનો એક સરળ રસ્તો છે.
કોઈએ આપણા માટે સમય કાઢ્યો હોય, મુશ્કેલીમાં સાથ આપ્યો હોય, આપણું કામ સરળ બનાવ્યું હોય કે માત્ર બે સારા શબ્દો કહ્યા હોય—એ નાની વાત લાગતી હોય તો પણ તેની પાછળ કોઈની લાગણી, સમય કે મહેનત હોય છે.
આપણે ઘણી વખત માનીએ છીએ કે પોતાના લોકો માટે કરેલી વસ્તુનો આભાર માનવાની જરૂર નથી. પરંતુ સાચા સંબંધોમાં તો કદરની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે.
કદર વ્યક્ત કરવામાં સંબંધ નાનો થતો નથી… સંબંધ વધુ મજબૂત બને છે.
માતા-પિતા માટે આપણું “આભાર” કદાચ તેમની વર્ષોની મહેનતનું વળતર નથી. જીવનસાથી માટે “આભાર” તેની રોજિંદી કાળજીની કિંમત નથી. મિત્ર માટે “આભાર” તેની મિત્રતાની કિંમત નથી.
પણ આ શબ્દ એક વાત જરૂર કહે છે— “મને તમારી મહેનત દેખાય છે. મને તમારી કદર છે.”
આપણે ઘણી વખત પ્રેમ વ્યક્ત કરવા માટે મોટા પ્રસંગો શોધીએ છીએ. જન્મદિવસ, વર્ષગાંઠ, તહેવાર કે કોઈ ખાસ દિવસ…
પરંતુ સંબંધોને જીવંત રાખવા માટે દરરોજ કોઈ ખાસ દિવસની જરૂર નથી.
ક્યારેક એક કપ ચા માટે પણ “આભાર” કહી શકાય છે.
કોઈએ દરવાજો ખોલી આપ્યો હોય તો “આભાર” કહી શકાય છે.
કોઈએ આપણું કામ સમયસર કરી આપ્યું હોય તો “આભાર” કહી શકાય છે.
અને કોઈ વ્યક્તિ વર્ષોથી આપણી સાથે ઊભી હોય તો એક દિવસ તેની આંખોમાં જોઈને માત્ર એટલું કહી શકાય—
“તમે મારી સાથે છો… એ માટે આભાર.”
આવા શબ્દો કદાચ જીવનની કોઈ સમસ્યા ઉકેલતા નથી. પરંતુ કોઈના મનમાં રહેલી એકલતા જરૂર ઓછી કરી શકે છે.
કોઈ થાકેલા માણસને એ અનુભવ કરાવી શકે છે કે તેની મહેનત કોઈ જોઈ રહ્યું છે.
કોઈ માતાને લાગણી આપી શકે છે કે સંતાનને તેની કાળજી યાદ છે.
કોઈ પિતાને સમજાવી શકે છે કે વર્ષોની મહેનત વ્યર્થ ગઈ નથી.
કોઈ મિત્રને જણાવી શકે છે કે તેની હાજરીનું મહત્વ છે.
સંબંધોમાં પ્રેમ જરૂરી છે… પરંતુ પ્રેમની કદર વ્યક્ત કરવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
અને કદાચ “આભાર”ની સૌથી સુંદર વાત એ છે કે તે કહેવા માટે આપણને કંઈ ગુમાવવું પડતું નથી.
માત્ર થોડા સેકન્ડ લાગે છે.
પણ એ થોડા સેકન્ડ કોઈના આખા દિવસને સુંદર બનાવી શકે છે.
કપ્તાનની વાત…
આપણે ઘણી વખત વિચારીએ છીએ કે લોકો આપણને કેટલું આપે છે.
ક્યારેક એ પણ વિચારવું જોઈએ કે લોકો આપણા માટે જે કરે છે તેની આપણે કેટલી કદર કરીએ છીએ.
કારણ કે માણસને હંમેશા મોટી ભેટની જરૂર નથી હોતી…
ક્યારેક માત્ર એટલું સાંભળવું હોય છે—“તમારી કદર છે.”
