ગુજરાતના ન્યાયપ્રિય લોકો સુધી પહોંચીને UCC અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાની જાહેરાત; બંધારણીય અધિકારોના ઉલ્લંઘનનો આક્ષેપ
અમદાવાદ/ગુજરાત, તા. 2 ઓક્ટોબર 2026: ગુજરાતમાં **યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC)**ને લઈને વિરોધનો સૂર વધુ તેજ બન્યો છે. માઇનોરિટી કોર્ડિનેશન કમિટી (MCC)ના કન્વીનર મુજાહિદ નફીસે UCCને બંધારણવિરોધી ગણાવી તેનો સડકથી ન્યાયાલય સુધી વિરોધ કરવાની જાહેરાત કરી છે.
મુજાહિદ નફીસે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, તેઓ ભારતના નાગરિક તરીકે બંધારણ દ્વારા આપવામાં આવેલા મૂળભૂત અધિકારોમાં વિશ્વાસ રાખે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ભારતના બંધારણે વિવિધ ધર્મોના લોકોને પોતાના ધર્મનું પાલન કરવાની સ્વતંત્રતા આપી છે અને વ્યક્તિગત તથા કૌટુંબિક કાયદાઓ સાથે જોડાયેલા અધિકારોનું પણ રક્ષણ કર્યું છે.
નફીસના જણાવ્યા મુજબ, બંધારણના અનુચ્છેદ 25, 26, 28 અને 29 હેઠળ મળતી ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સ્વતંત્રતાને ધ્યાનમાં રાખતાં UCCના અમલ અંગે બંધારણીય પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. તેમણે દાવો કર્યો કે UCCની કવાયતથી આ બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થવાની શક્યતા છે.
તેમણે વધુમાં બંધારણના અનુચ્છેદ 44નો ઉલ્લેખ કરતાં સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો સમગ્ર દેશ માટે ‘કોમન સિવિલ કોડ’ની વાત કરવામાં આવી છે, તો અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અલગ પ્રકારના સિવિલ કોડ બનાવવામાં આવે તો તેને કોમન સિવિલ કોડ કેવી રીતે કહી શકાય.
ઉત્તરાખંડના UCCના મોડલ અંગે પણ વાંધો વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. નફીસે આક્ષેપ કર્યો કે ઉત્તરાખંડમાં અમલમાં આવેલા કાયદામાં અનેક ખામીઓ છે અને તે એક ધર્મના કાયદાને અન્ય કૌટુંબિક કાયદાઓ ઉપર લાગુ કરતો હોવાનું તેમનું માનવું છે. જોકે, આ બાબતો MCC અને મુજાહિદ નફીસના આક્ષેપો/અભિપ્રાય તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે.
મિલકતના અધિકારો અંગે નફીસે જણાવ્યું કે ઇસ્લામિક કાયદામાં મહિલાઓને શરૂઆતથી જ મિલકતમાં અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે અને આ મુદ્દે વિવાદો ઓછા હોવાનું તેમનું કહેવું છે. બીજી તરફ, હિંદુ કાયદામાં મહિલાઓને મિલકતના અધિકારો પાછળથી મળ્યા હોવાનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે UCCથી આ ક્ષેત્રમાં નવા કાનૂની વિવાદો ઊભા થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.
‘UCCથી કાનૂની વિવાદો ઘટશે નહીં, પરંતુ પ્રક્રિયાઓ વધુ લાંબી અને જટિલ બનશે’ એવો દાવો પણ પ્રેસનોટમાં કરવામાં આવ્યો છે.
મુજાહિદ નફીસે અંતમાં જણાવ્યું કે માઇનોરિટી કોર્ડિનેશન કમિટી ગુજરાતના છેવાડા સુધી પહોંચશે, લોકોને UCCથી થતા સંભવિત નુકસાન અંગે માહિતી આપશે અને આ કાયદાને ‘સડકથી ન્યાયાલય સુધી’ પડકારશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ગુજરાત UCC બિલને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની મંજૂરી મળી ગઈ છે અને ગુજરાત દેશનું ઉત્તરાખંડ બાદ UCCને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપનાર બીજું રાજ્ય બન્યું છે. કાયદાનો અમલ કઈ તારીખથી થશે તે માટે રાજ્ય સરકારની અમલવારી પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ 44માં રાજ્ય દ્વારા સમગ્ર ભારતમાં નાગરિકો માટે સમાન નાગરિક સંહિતા સુનિશ્ચિત કરવા પ્રયત્ન કરવાની જોગવાઈ છે.
