શેખ અબ્દુલ કાદિર જીલાનીને યાદ કરવાનો સાચો અર્થ શું માત્ર ઉજવણી છે કે તેમના જીવનના બોધપાઠને પોતાના જીવનમાં ઉતારવાનો સંકલ્પ?
આજે શેખ અબ્દુલ કાદિર જીલાનીની યાદ સાથે જોડાયેલો દિવસ છે. મુસ્લિમ સમાજના અનેક લોકો શ્રદ્ધા અને ભાવનાથી આ દિવસને યાદ કરી રહ્યા છે. ધાર્મિક કાર્યક્રમો, દુઆ, નાત, મિલાદ અને વિવિધ આયોજનો દ્વારા લોકો તેમની સાથે જોડાયેલી પોતાની આસ્થા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
પરંતુ આવા પ્રસંગે એક સવાલ કરવો જરૂરી છે—શું કોઈ મહાન વ્યક્તિને સાચી શ્રદ્ધાંજલિ, ખીરાજ-એ-અકીદત માત્ર તેમને યાદ કરવામાં છે કે પછી તેમના સંદેશને પોતાના જીવનમાં ઉતારવામાં?
શેખ અબ્દુલ કાદિર જીલાનીનું નામ માત્ર એક ધાર્મિક પરંપરા સાથે જોડાયેલું નામ નથી. તેમના ઉપદેશોમાં અલ્લાહ પ્રત્યેની જવાબદારી, આત્મશિસ્ત, સત્યનિષ્ઠા, પાપથી દૂર રહેવું, ન્યાય, વિનમ્રતા અને જરૂરિયાતમંદોની મદદ જેવા મૂલ્યો પર ભાર જોવા મળે છે.
એટલે જ આજે તેમની યાદમાં ઉજવણી કરતાં પહેલાં દરેક વ્યક્તિએ પોતાને એક સવાલ પૂછવો જોઈએ—જે વ્યક્તિને હું શ્રદ્ધાથી યાદ કરું છું, તેના જીવનમાંથી હું શું શીખ્યો છું?
જો કોઈ વ્યક્તિ સત્ય બોલવાનો સંદેશ આપે અને આપણે રોજિંદા જીવનમાં અસત્યનો સહારો લઈએ, તો માત્ર તેમના નામની ઉજવણી આપણને તેમના સંદેશની નજીક લઈ જાય છે?
જો તેઓ આત્મશુદ્ધિ અને નૈતિક જીવનનો પાઠ આપે અને આપણે પોતાના વ્યવહારની ભૂલો તરફ આંખ મીંચી દઈએ, તો તેમની યાદનું શું મૂલ્ય?
જો તેઓ જરૂરિયાતમંદોની મદદ, પડોશીના હક અને માનવતા પર ભાર મૂકે અને આપણે આપણી આસપાસના દુઃખી માણસથી મોઢું ફેરવી લઈએ, તો શું માત્ર એક દિવસનો ધાર્મિક કાર્યક્રમ પૂરતો છે?
આ સવાલ માત્ર મુસ્લિમ સમાજ માટે નથી. દરેક ધર્મ અને દરેક સમાજ માટે આ એક સામાન્ય સત્ય છે. આપણે ઘણી વખત મહાન સંતો, પયગંબરો, વિચારકો અને મહાન વ્યક્તિઓને યાદ કરવા માટે ઉત્સવો અને કાર્યક્રમો કરીએ છીએ; પરંતુ તેમની શીખને આપણા વર્તનમાં ઉતારવાનું સૌથી મુશ્કેલ કામ ઘણીવાર પાછળ રહી જાય છે.
શ્રદ્ધા ત્યારે જ જીવનને બદલે છે જ્યારે તે વર્તનમાં દેખાય.
કોઈ મહાન વ્યક્તિના નામે દીવો પ્રગટાવવો સરળ છે, પરંતુ પોતાના અંદરના અંધકારને દૂર કરવો મુશ્કેલ છે.
તેમના નામે ભોજન કરાવવું સરળ છે, પરંતુ ભૂખ્યા માણસને નિયમિત મદદ કરવી મુશ્કેલ છે.
તેમની વાતો સાંભળવી સરળ છે, પરંતુ તે વાતોને પોતાના વ્યવહારમાં અમલમાં મૂકવી મુશ્કેલ છે.
એટલે જ આજનો દિવસ માત્ર “જિલાની દિવસ” તરીકે ઉજવાય એટલું પૂરતું નથી. આ દિવસ “હું તેમના જીવનમાંથી શું અપનાવીશ?” એવો સવાલ પૂછવાનો દિવસ પણ બની શકે.
મહાન વ્યક્તિઓની સાચી યાદ તેમની તસવીરો, બેનરો કે કાર્યક્રમોમાં જ જીવંત રહેતી નથી. તેઓ ત્યારે જીવંત રહે છે જ્યારે તેમના વિચારો આપણા નિર્ણયોમાં, આપણા વ્યવહારમાં અને આપણા સંબંધોમાં દેખાય.
આજે શેખ અબ્દુલ કાદિર જીલાનીને યાદ કરતા દરેક વ્યક્તિ જો પોતાના જીવનમાં એક સારો ગુણ પણ સાચા અર્થમાં ઉતારવાનો સંકલ્પ કરે—સત્ય બોલવાનો, અન્યાયથી દૂર રહેવાનો, જરૂરિયાતમંદની મદદ કરવાનો, પોતાના અહંકારને નિયંત્રિત કરવાનો અથવા પોતાના જીવનનું આત્મમંથન કરવાનો—તો એ કદાચ કોઈ પણ મોટા ઉજવણી કરતાં વધુ અર્થપૂર્ણ શ્રદ્ધાંજલિ, ખીરાજ-એ-અકીદત બની શકે.
ઉત્સવ એક દિવસનો હોય છે; પરંતુ સારો સંદેશ જીવનભર જીવવાનો હોય છે.
આથી સવાલ એ નથી કે આજે આપણે શેખ અબ્દુલ કાદિર જીલાનીને કેટલી ભવ્ય રીતે યાદ કરીએ છીએ.
સવાલ એ છે—
આવતીકાલથી તેમના જીવનમાંથી કેટલું આપણા જીવનમાં જોવા મળશે?
કારણ કે મહાન વ્યક્તિને યાદ કરવાની સૌથી સુંદર રીત તેમના નામનો ઉલ્લેખ કરવો નહીં, પરંતુ તેમના સારા બોધપાઠને પોતાના જીવનનો ભાગ બનાવવો છે.
