જેમ સૂર્યનો ઉદય એક નવા દિવસની શરૂઆત દર્શાવે છે, તેમ ઇસ્લામિક કેલેન્ડરમાં મોહરમનો મહિનો એક નવા વર્ષનો પ્રારંભ લઈને આવે છે. આ માત્ર કેલેન્ડરની એક નવી તારીખ નથી, પરંતુ આત્મચિંતન, નવી શરૂઆત અને ઇસ્લામના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોને ફરીથી યાદ કરવાનો અવસર છે. આજથી શરૂ થતી આ લેખ શ્રેણી દ્વારા, અમે તમને મોહરમના ઇતિહાસ, તેના મહત્વ અને ઇસ્લામના શાંતિપૂર્ણ સંદેશ વિશે ઊંડાણપૂર્વક માહિતી આપીશું.
ઇસ્લામ એટલે શું? ઘણીવાર ઇસ્લામ વિશે સમાજમાં અનેક ગેરમાન્યતાઓ પ્રવર્તે છે. પરંતુ, વાસ્તવમાં ઇસ્લામનો શાબ્દિક અર્થ “શાંતિ” અને “અલ્લાહ (ઈશ્વર)ની ઇચ્છાને શરણાગતિ” છે. આ એક એવો ધર્મ છે જે મનુષ્યને તેના સર્જનહાર સાથેના સંબંધ અને એકબીજા સાથેના વ્યવહાર વિશે માર્ગદર્શન આપે છે.
ઇસ્લામના પાયામાં એકેશ્વરવાદ (તૌહીદ) રહેલો છે, જેનો અર્થ છે કે પૂજાને લાયક ફક્ત એક જ અલ્લાહ છે. ઇસ્લામ એ શીખવે છે કે અલ્લાહે માનવજાતને માર્ગદર્શન આપવા માટે સમય-સમય પર પયગંબરો (પ્રબોધકો) મોકલ્યા છે. જેમાં આદમ, નૂહ, ઇબ્રાહિમ, મૂસા, ઇસા અને છેલ્લા પયગંબર મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહુ અલયહી વસલ્લમ) નો સમાવેશ થાય છે. આ પયગંબરો પર ઉતારવામાં આવેલા ધર્મગ્રંથો અનેક છે જેમાં તૌવરેત, ઝબુર, ઈન્જીલ અને કુર્આન આ ઈસ્લામના મુખ્ય ગ્રંથો છે. જેમાં કુર્આન શરીફ અંતિમ ધર્મગ્રંથ છે જે અંતિમ પયગમ્બર મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહુ અલયહી વસલ્લમ) પર ઉતારવામાં આવ્યો છે, જે માર્ગદર્શનનો સ્ત્રોત છે.
ઇસ્લામના કેટલાક મૂળભૂત સ્તંભો છે જે દરેક મુસલમાનના જીવનનો હિસ્સો છે:
શહાદા: અલ્લાહ સિવાય કોઈ પૂજ્ય નથી અને મુહમ્મદ (સ.અ.વ.) તેના સંદેશવાહક છે તેવી ઘોષણા.
નમાઝ: દિવસમાં પાંચ વખતની ફરજીયાત નમાઝ (પ્રાર્થના), જે અલ્લાહ સાથે સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરે છે.
ઝકાત: પોતાની સંપત્તિનો એક નિશ્ચિત ભાગ જરૂરિયાતમંદોને દાન કરવો.
રોઝા: રમઝાન મહિનામાં સવારથી સાંજ સુધી ઉપવાસ કરવા, જે આત્મસંયમ અને આધ્યાત્મિક શુદ્ધિ શીખવે છે.
હજ: આર્થિક અને શારીરિક રીતે સક્ષમ વ્યક્તિ માટે જીવનમાં એકવાર મક્કા-મદીનાની યાત્રા કરવી. આ સ્તંભો ઉપરાંત, ઇસ્લામ શાંતિ, ન્યાય, સમાનતા, ભાઈચારો, દયા અને કરુણા જેવા ઉમદા મૂલ્યો પર ભાર મૂકે છે. તે માનવતાની સેવા અને દરેક જીવ પ્રત્યે દયાભાવ રાખવાનું શીખવે છે. ઇસ્લામનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: સૌહાર્દપૂર્ણ સમાજનું નિર્માણ કરવું જ્યાં દરેક વ્યક્તિને સન્માન અને ન્યાય મળે.
નવું ઇસ્લામિક વર્ષ: મોહરમનું આગમન :- જેમ ગુજરાતીઓ માટે દિવાળી, ખ્રિસ્તીઓ માટે ક્રિસમસ અને અન્ય ધર્મો માટે તેમના નવા વર્ષ હોય છે, તેમ હિજરી કેલેન્ડર મુજબ મોહરમનો મહિનો ઇસ્લામિક નવા વર્ષનો પ્રારંભ સૂચવે છે. આ ચંદ્ર આધારિત કેલેન્ડર છે, જેની શરૂઆત પયગંબર મુહમ્મદ (સ.અ.વ.) ના મક્કાથી મદીના હિજરત (પ્રવાસ) થી થઈ હતી. આ યાત્રા ઇસ્લામિક ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક હતી અને તેથી જ તેને કેલેન્ડરના પ્રારંભ તરીકે સ્વીકારવામાં આવી છે.
મોહરમ શબ્દ “હરમ” પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ “પવિત્ર” અથવા “નિષિદ્ધ” છે. આ મહિનો ઇસ્લામમાં ખૂબ જ પવિત્ર ગણાય છે, અને તેમાં કોઈપણ પ્રકારની લડાઈ કે યુદ્ધ કરવાની મનાઈ હતી. ઇસ્લામિક ઇતિહાસમાં આ મહિનાનું વિશેષ મહત્વ છે. આગામી દિવસોમાં આપણે આ મહિનાના દસમા દિવસ, એટલે કે આશુરા વિશે વધુ વિગતવાર ચર્ચા કરીશું, જેનું ઇસ્લામિક ઇતિહાસમાં કરબલાની ઘટનાના કારણે ખૂબ જ મહત્વ છે.
મોહરમ એ માત્ર એક નવા વર્ષની ઉજવણી નથી, પરંતુ ભૂતકાળના કાર્યો પર ચિંતન કરવાનો, આત્મ સુધારણા કરવાનો અને ભવિષ્ય માટે સંકલ્પ કરવાનો સમય છે. તે આપણને યાદ કરાવે છે કે જીવન એક યાત્રા છે, અને દરેક નવો દિવસ એક નવી તક લઈને આવે છે.
નૂતન વર્ષાભિનંદન અને લેખ શ્રેણીની ઘોષણા :- આ પવિત્ર મોહરમના મહિનાના આગમન સાથે, હું તમને સૌને, મારા પ્રિય વાચકો, નવા ઇસ્લામિક વર્ષ 1447 હિજરીની હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું. અલ્લાહ આ નવું વર્ષ તમારા માટે સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક વૃદ્ધિ લઈને આવે!
મોહરમના આ દસ દિવસો દરમિયાન, અમે દરરોજ એક નવા લેખ સાથે હાજર થઈશું. આ શ્રેણી દ્વારા, અમે મોહરમના ઇતિહાસ, ઇમામ હુસૈન અને તેમના સાથીઓની શહાદત, ઇસ્લામના મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંતો, અને કરબલાના સંદેશ પર પ્રકાશ પાડીશું. આશા છે કે આ શ્રેણી તમને ઇસ્લામ અને મોહરમના સંદેશને વધુ ઊંડાણપૂર્વક સમજવામાં મદદ કરશે.
તમારો સાથ અને પ્રતિભાવ અમારા માટે પ્રેરણાદાયક રહેશે. આવતીકાલે ફરી મળીશું એક નવા લેખ સાથે! -અયુબ માથકીઆ (તંત્રી:કપ્તાન) મો.9879930003
