ઘરમાં ઇન્વર્ટર, બેટરી અને જનરેટર વાપરતા હો? વરસાદી મોસમમાં ભૂલથી પણ ન કરો આ 10 ભૂલો
ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભારે વરસાદને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ રહ્યો છે. વીજળી કલાકો સુધી બંધ રહેતી હોવાથી મોટાભાગના પરિવારો ઇન્વર્ટર, બેટરી અથવા જનરેટરનો ઉપયોગ કરે છે. આ ઉપકરણો મુશ્કેલીના સમયમાં ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થાય છે, પરંતુ તેમની સાથે થોડી પણ બેદરકારી ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.
વરસાદી મોસમમાં ભેજ, પાણી અને વીજળીનું સંયોજન જોખમ વધારી દે છે. કરંટ લાગવો, શોર્ટ સર્કિટ, આગ લાગવી અથવા ઝેરી ગેસના કારણે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી ઘટનાઓ બની શકે છે. થોડા સરળ નિયમોનું પાલન કરીને આવા જોખમોથી સરળતાથી બચી શકાય છે.
ઇન્વર્ટર અને જનરેટર સુવિધા માટે છે, પરંતુ તેમની સલામતીની જવાબદારી તમારી છે. થોડી સાવચેતી મોટો અકસ્માત અટકાવી શકે છે.
1. ઇન્વર્ટર અને બેટરી હવાની અવરજવર થાય તેવી જગ્યાએ રાખો
ઇન્વર્ટરની બેટરી ચાર્જિંગ દરમિયાન હાઇડ્રોજન ગેસ બહાર કાઢી શકે છે. જો ઉપકરણ સંપૂર્ણપણે બંધ રૂમમાં રાખવામાં આવે તો ગેસ એકઠો થવાનું જોખમ રહે છે. તેથી ઇન્વર્ટરને હંમેશા હવાની અવરજવર સારી હોય તેવી જગ્યાએ જ રાખો.
2. ભીના હાથથી ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણોને સ્પર્શ ન કરો
વરસાદ દરમિયાન હાથ અથવા પગ ભીના હોય ત્યારે ઇન્વર્ટર, પ્લગ, સ્વીચ અથવા વાયરને સ્પર્શ કરવો ખૂબ જોખમી બની શકે છે. કોઈપણ ઇલેક્ટ્રિક કામ કરતાં પહેલાં હાથ સંપૂર્ણ સૂકા હોવાની ખાતરી કરો.
3. જનરેટર ક્યારેય ઘરની અંદર ચલાવશો નહીં
જનરેટરમાંથી નીકળતો કાર્બન મોનોક્સાઇડ ગેસ રંગહીન અને ગંધહીન હોય છે, પરંતુ અત્યંત ઝેરી હોય છે. જનરેટરને રૂમ, ગેરેજ, રસોડું અથવા બંધ જગ્યામાં ચલાવવાથી શ્વાસ રૂંધાવાનો ગંભીર ખતરો રહે છે. તેને હંમેશા ખુલ્લી અને હવાની અવરજવરવાળી જગ્યાએ જ ચલાવો.
4. ઇન્વર્ટર પર જરૂર કરતાં વધુ લોડ ન આપો
ઘણા લોકો વીજળી જતાં જ ઇન્વર્ટર પર એકસાથે ફ્રિજ, મોટર, એર કન્ડિશનર અને અન્ય ભારે ઉપકરણો ચલાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેનાથી ઓવરલોડ થઈને ઇન્વર્ટર ખરાબ થઈ શકે છે અથવા આગ લાગવાનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. ઉત્પાદકની ક્ષમતા પ્રમાણે જ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરો.
5. વાયરિંગ અને પ્લગની નિયમિત તપાસ કરો
જૂના, તૂટેલા અથવા ખુલ્લા વાયર વરસાદી મોસમમાં વધુ જોખમી બની જાય છે. જો ક્યાંય વાયર ગરમ થતો હોય, સ્પાર્ક થતો હોય અથવા પ્લગ ઢીલો લાગતો હોય તો તરત જ ઇલેક્ટ્રિશિયન દ્વારા તેની તપાસ કરાવો. નાની ખામી પણ મોટા અકસ્માતમાં ફેરવાઈ શકે છે.
6. બાળકોને ઇન્વર્ટર અને બેટરીથી દૂર રાખો
ઇન્વર્ટરની બેટરી, વાયર અને ટર્મિનલ બાળકો માટે જોખમી બની શકે છે. રમતાં-રમતાં બાળકો વાયર ખેંચે અથવા બેટરીને સ્પર્શ કરે તો અકસ્માત સર્જાઈ શકે છે. તેથી ઇન્વર્ટરને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં બાળકોની પહોંચ સરળતાથી ન થાય.
7. વાયરિંગ અને પ્લગની નિયમિત તપાસ કરાવો
વરસાદી મોસમમાં ભેજના કારણે વાયરિંગમાં ખામી સર્જાવાની શક્યતા વધી જાય છે. ઢીલા પ્લગ, કપાયેલા વાયર અથવા ચિંગારી દેખાય તો તેને અવગણશો નહીં. સમયસર ઇલેક્ટ્રિશિયન દ્વારા તપાસ કરાવવાથી આગ અને કરંટ જેવી ગંભીર દુર્ઘટનાઓ ટાળી શકાય છે.
8. ઘરમાં પાણી ભરાય તો ઇન્વર્ટર અને મુખ્ય વીજ પુરવઠો બંધ કરો
જો વરસાદને કારણે ઘરમાં પાણી પ્રવેશવા લાગે તો સૌપ્રથમ મેઈન ઇલેક્ટ્રિક સ્વીચ બંધ કરો. ત્યારબાદ ઇન્વર્ટર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણો પણ બંધ કરી દો. પાણીમાં ઉભા રહીને કોઈપણ ઇલેક્ટ્રિક સાધનને સ્પર્શ કરવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરો.
9. વીજ પુરવઠો ફરી શરૂ થાય ત્યારે ઉતાવળ ન કરો
લાંબા સમય પછી વીજળી આવે ત્યારે બધા ઉપકરણો એકસાથે ચાલુ કરવાથી ઓવરલોડ થઈ શકે છે. પહેલાં મેઈન સપ્લાય સ્થિર છે તેની ખાતરી કરો, ત્યારબાદ એક પછી એક ઉપકરણ ચાલુ કરો. જો કોઈ બળેલી ગંધ આવે અથવા અસામાન્ય અવાજ સંભળાય તો તરત વીજ પુરવઠો બંધ કરીને નિષ્ણાતની મદદ લો.
10. મોટી ખામી જણાય તો જાતે સમારકામ ન કરો
ઇન્વર્ટર, બેટરી અથવા જનરેટરમાં મોટી ખામી જણાય તો જાતે ખોલીને સુધારવાનો પ્રયાસ ન કરો. ખોટી રીતે કરવામાં આવેલ સમારકામથી કરંટ લાગવો, આગ લાગવી અથવા ઉપકરણ સંપૂર્ણપણે ખરાબ થવાનો ભય રહે છે. હંમેશા અધિકૃત ટેક્નિશિયનની મદદ લો.
વરસાદની મોસમમાં અંધકાર કરતાં બેદરકારી વધુ જોખમી છે. ઇન્વર્ટર, બેટરી અને જનરેટર આપણને સુવિધા આપે છે, પરંતુ તેનો સુરક્ષિત ઉપયોગ જ પરિવારની સાચી સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે.
નિષ્કર્ષ
વરસાદી મોસમમાં વીજળીની સમસ્યાઓ સામાન્ય છે, પરંતુ થોડી સાવચેતી રાખીને મોટા અકસ્માતો અટકાવી શકાય છે. ઇન્વર્ટર, બેટરી અને જનરેટરનો યોગ્ય ઉપયોગ, નિયમિત તપાસ અને સમયસર જાળવણી માત્ર ઉપકરણોનું જ નહીં, પરંતુ તમારા પરિવારનું પણ રક્ષણ કરે છે. યાદ રાખો, સુરક્ષા હંમેશા સુવિધા કરતાં વધુ મહત્વની છે.
વરસાદ આવે ત્યારે માત્ર છત્રી જ નહીં, ઘરની વીજ સુરક્ષાની પણ તૈયારી રાખો.
ઇન્વર્ટર, બેટરી અને જનરેટરની નાની બેદરકારી મોટી દુર્ઘટનામાં ફેરવાઈ શકે છે. વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વખત સમગ્ર ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમની તપાસ કરાવો અને પરિવારના દરેક સભ્યને વીજ સલામતીના મૂળભૂત નિયમો જરૂર શીખવો.
